Het land van noeste arbeid — Friesland en Groningen tussen 900 en 1100

Tussen 900 en 1100 veranderden Friesland en Groningen ingrijpend. Boeren bewerkten vruchtbare kwelders, handelaren bevoeren rivieren en zeearmen, terwijl graven en geestelijken streden om macht, grondbezit en inkomsten. Terpen, wierden, veenontginningen en vroege dijken bepaalden het landschap. Achter deze veranderingen schuilde een samenleving van arbeid, rijkdom, geloof en onderlinge afhankelijkheid.

Wie het water beheerste — De strijd om land en vrijheid in Friesland en Hunsingo.

Het Bourtanger Moor — Het geheim van het grote veen: kloosters en turfwinning (1200–1600)

Tussen Groningen en Drenthe lag een onmetelijke wereld van moerassen, donkere veenplassen en verlaten vlakten. Eeuwenlang bleef dit gebied moeilijk toegankelijk. Vanaf de twaalfde eeuw trokken monniken, boeren en ontginners steeds verder het veen in. Ze groeven turf, legden waterwegen aan en veranderden langzaam een eeuwenoud landschap.

Het Bourtanger Moor — De kloosters en de strijd om het grote veen (1200–1600)

Groningen en de West-Indische Compagnie — De lokroep van de woeste Atlantische Oceaan en de jacht op verre rijkdom

Voorbij de hoge golven van de Atlantische Oceaan wachtten goud, suiker, tabak en onbekende kusten. In de zeventiende eeuw waagden schepen zich op gevaarlijke handelsreizen naar Afrika, Brazilië en het Caribisch gebied. Stormen, zeeslagen en vijandelijke kapers bedreigden hun overtocht. Ook Groningse kooplieden en bestuurders zochten hun fortuin overzee.

Groningen en de West-Indische Compagnie — Van de oprichting van de Kamer Stad en Lande tot de handel met Brazilië, 

Turf over het water — De schippers die Groningen eeuwenlang bevoorraden

Eeuwenlang voeren zwaarbeladen turfschuiten vanuit de Drentse veengebieden naar Groningen. Over smalle rivieren en gegraven kanalen vervoerden schippers het bruine goud dat huizen verwarmde en werkplaatsen draaiende hield. Achter deze bedrijvigheid schuilde een wereld van schuitenschuivers, handelsbelangen, stadsbestuur en eeuwenoude voorrechten, waarin iedere vracht geld en brood betekende.

De strijd van de Groningse schuitenschuivers om turf, handel en vrije vaart (1100–1436)

De strijd om de Zuiderzee — Havens, schippers en kooplieden op de grote handelsroutes

Eeuwenlang vormde de Zuiderzee een kruispunt van handel, scheepvaart en macht. Vanuit havens als Stavoren, Kampen, Harderwijk en Hoorn voeren schippers naar verre handelssteden. Kooplieden vervoerden graan, hout, wol, vee en vis. Stormvloeden, oorlogen, tolheffingen en rivaliserende steden maakten de handelsroutes gevaarlijk, maar ook bijzonder winstgevend.

De Zuiderzee — Een internationale havenwereld
Havens, handel, scheepvaart

Van veenmoeras tot kloostermacht — Hoe ontginning en turfhandel het landschap veranderden

Eeuwenlang bepaalden uitgestrekte veenmoerassen het landschap. Met de komst van ontginners en kloosters veranderde het gebied ingrijpend. Kanalen en waterwegen maakten landbouw en turfhandel mogelijk. Kloosters verwierven grondbezit en economische macht, terwijl boeren en arbeiders het veen bewerkten. Zo ontstonden nieuwe dorpen, handelsroutes en bestuurlijke verhoudingen in het landschap.

De geschiedenis van veenontginning, kloosterwerkzaamheden, grondbezit, schippers, kanalen en de Tachtigjarige Oorlog in Groningen en Drenthe (vóór 900–1600p)

De Polder Westzaan — Waar mannen zwoegden en het water aan hun voeten vrat

Eeuwenlang stonden de bewoners van Westzaan met hun voeten in de modder. Ze groeven sloten, wierpen dijken op en vochten tegen het water dat hun land langzaam opslokte. Het veen zakte, de grond verdronk en iedere overstroming bedreigde hun bestaan. Met schop, kruiwagen en molens hielden ze hun polder overeind.

De strijd om het droge land — De geschiedenis van de Polder Westzaan

Jan Bernd Bicker (1746–1812) — Een leven vol macht, verraad en revolutie

Hij bezat rijkdom, aanzien en invloed. Toch zette Jan Bernd Bicker alles op het spel. In een tijd van politieke intriges, opstanden en dreigende oorlog koos hij de kant van de revolutie. Hij verloor zijn macht, vluchtte uit zijn vaderland en keerde terug om geschiedenis te schrijven.

Geld, geweten en gezag — Jan Bernd Bicker in een veranderend Nederland, 1648–1812

Godert van Bochholt (ca. 1518–1577) — Macht, verraad en bloed aan de Maas

Venlo, zestiende eeuw. Achter de dikke stadsmuren broeide het verraad. Godert van Bochholt leefde in een wereld waarin grond, goud en geloof de macht bepaalden. Vorsten bevochten elkaar, soldaten plunderden het land en burgers betaalden de prijs. Tussen trouw aan Oranje en eigenbelang vocht Bochholt voor zijn positie. Niemand hield schone handen.

Godert van Bocholt — De strijd om rijkdom, macht en trouw aan Oranje (ca. 1518–1577)

Van turfvaart tot zeevaart — Hoe Gasselternijveen uitgroeide tot een schippersdorp

Gasselternijveen groeide van een bescheiden veendorp uit tot een centrum van scheepvaart en ondernemerschap. Schippersfamilies verdienden hun geld eerst met turfvervoer en later met handelsvaart over zee. Schepen, familiebanden en investeringen bepaalden het dorpsleven. Achter de groei schuilde een wereld van hard werken, financiële risico’s en wisselende welvaart.

Wie de vaart beheerst, beheerst de turf — Gasselternijveen tussen investeerders en schippers (ca. 1660–1920)

Communisme in het Oldambt — De strijd tussen rijke boeren en arme arbeiders

Vanaf 1880 groeide in het Groningse Oldambt de onvrede onder landarbeiders. Rijke graanboeren bezaten grote stukken grond, terwijl arbeiders voor lage lonen werkten. Armoede, stakingen en politieke conflicten versterkten de aanhang van het communisme. Vooral Finsterwolde en Beerta werden communistische bolwerken. In 1951 greep de Nederlandse regering in Finsterwolde in.

Klein Moskou — De heftige strijd om het rode Oldambt (1880–1991)

Dordrecht: hoe geld de macht bepaalde (1550–1650)

Tussen 1550 en 1650 groeide Dordrecht door handel, scheepvaart en ondernemerschap. Rijke kooplieden, geldschieters en bestuurders verwierven steeds meer invloed. Terwijl zij investeerden in grond, schepen en gebouwen, worstelden arme inwoners met schulden en onzeker werk. Geld bepaalde niet alleen iemands welvaart, maar ook zijn positie binnen de stad.

Geldschieters van de stad — Rijkdom, macht en schulden in Dordrecht (1550–1650).

Wie mocht leren lezen en schrijven in middeleeuws Zutphen?

Tussen 1350 en 1550 was onderwijs in Zutphen niet voor iedereen vanzelfsprekend. Kerkelijke instellingen en scholen bepaalden wie toegang kreeg tot kennis. Jongens uit welgestelde families hadden meer mogelijkheden dan arme kinderen. Toch veranderde het onderwijs langzaam. Lezen en schrijven werden steeds belangrijker voor handel, stadsbestuur en het dagelijks leven.

Zutphen — De strijd om kennis: wie mocht leren lezen en schrijven? (1350–1550)

De vergeten vrouwen van de Gouden Eeuw: hun werk, strijd en zelfstandigheid

Tussen 1588 en 1795 speelden vrouwen een belangrijke rol in de Nederlandse samenleving. Ze dreven handel, beheerden huishoudens, werkten op markten en verdienden hun eigen geld. Toch beperkten wetten en maatschappelijke verwachtingen hun mogelijkheden. Achter de bekende verhalen over kooplieden en regenten schuilt een geschiedenis van ondernemende, zelfstandige vrouwen.

De vrouwen achter de Gouden Eeuw (1588–1795) — Hun levens, hun strijd en hun zelfstandigheid

Sion bij Beverwijk — De opkomst en ondergang van een machtig klooster

Bij Beverwijk groeide in de vijftiende eeuw een klooster uit tot een invloedrijk religieus centrum. De kanunniken van Sion bezaten land, ontvingen inkomsten en drukten hun stempel op de omgeving. Tijdens de Tachtigjarige Oorlog veranderde alles. Plunderingen en verwoestingen maakten een einde aan een kloostergemeenschap die generaties lang had bestaan.

Sion bij Beverwijk — Van ruig duinlandschap tot de opkomst en ondergang van een machtig klooster

Groningen in de Tachtigjarige Oorlog — Een strijd om geloof, macht en vrijheid (1568–1648)

De Slag bij Heiligerlee in 1568 vormde het begin van een langdurige strijd die Groningen ingrijpend veranderde. Spaanse troepen, Staatse legers en plaatselijke machthebbers vochten om de controle over stad en ommelanden. De Reductie van Groningen in 1594 bracht een beslissende ommekeer. Pas in 1648 kwam de oorlog ten einde.

Groningen in de Tachtigjarige Oorlog — Van Heiligerlee tot de Vrede van Münster, 1568–1648

Hoorn — Van middeleeuwse havenstad tot wereldhandel

Hoorn kreeg in 1356 stadsrechten en groeide uit tot een belangrijke handels- en havenstad aan de Zuiderzee. Scheepvaart, visserij en handel brachten welvaart. Met de oprichting van de VOC in 1602 werd Hoorn verbonden met wereldwijde handelsroutes. Pakhuizen, koopmanswoningen en historische havens herinneren aan dit rijke maritieme verlede.

Hoorn en de wereldzee — Een Hoornse schipper in handel, oorlog en kaapvaart, 1639–1640

Delfzijl in de Tachtigjarige Oorlog — Strijd om de toegang tot Groningen (1568–1648)

Tijdens de Tachtigjarige Oorlog groeide Delfzijl uit tot een strategische vesting aan de Eems. Spaanse en Staatse troepen streden om de haven, de schansen en de toegangswegen naar Groningen. Na de Staatse verovering in 1591 werd Delfzijl versterkt. Scheepvaart, handel en het dagelijks leven bleven nauw verbonden met de oorlog.

Delfzijl in de Tachtigjarige Oorlog — Van drie zijlen tot vesting aan de Eems, 1568–1648

Delft — Van het ontlede lichaam tot de verborgen wereld (1617–1732)

Amsterdam als middelpunt van de Europese reiswereld (1573–1795)

Amsterdam verbond Europa via zeewegen, rivieren, trekvaarten en landroutes. Schepen, koetsen en postdiensten brachten reizigers, kooplieden, diplomaten en berichten naar Engeland, Frankrijk, Duitse gebieden, Scandinavië en de Oostzee. Tussen 1573 en 1795 bepaalden handel, oorlogen, tolheffingen en politieke verhoudingen hoe mensen vanuit Amsterdam door Europa konden reizen

Amsterdam als middelpunt van een Europese reiswereld, 1573–1700

Schieringers en Vetkopers — De bloedige strijd die Friesland zijn vrijheid kostte.

Eeuwenlang bestuurden Friese gemeenschappen grotendeels hun eigen gebieden, zonder machtige landsheer. Maar rivaliserende hoofdelingen, kloosters en steden raakten verwikkeld in gewelddadige conflicten. Schieringers en Vetkopers streden om grondbezit, rechtspraak en politieke macht. De verdeeldheid bood buitenlandse vorsten kansen om in te grijpen. Uiteindelijk verloor Friesland in 1498 zijn zelfstandigheid.

Schieringers en Vetkopers — Hoe Friesland zichzelf verscheurde en zijn vrijheid verloor

Het Centrale Woldgebied — Hoe het zinkende land de macht in Groningen veranderde

In het Centrale Woldgebied veranderde de ontginning van veengronden het landschap ingrijpend. Door ontwatering daalde de bodem en kreeg het water steeds meer ruimte. Boeren, kloosters en bestuurders streden om grondbezit, afwatering en zeggenschap. De aanleg van dijken en zijlen bracht nieuwe machtsverhoudingen, terwijl dorpen hun bestaan moesten aanpassen.

Centraal Woldgebied — Groningen. Het land dat zonk, de macht die groeide — De strijd om veen, water,

Friesland tussen zee en veen (1068–1250)

De zee gaf rijkdom, de zee nam levens. Van de Zeeuwse handelssteden tot de bloedige strijd om Azië

Westerkwartier (814–1594) — Van zandruggen en wierden tot kloosters, kerken, steenhuizen en borgen

Tussen 814 en 1594 veranderde het Westerkwartier ingrijpend. Bewoners ontgonnen uitgestrekte veengebieden, bouwden kerken en kloosters en legden dijken en waterwegen aan. Eigenerfde boeren, kloosterlingen en machtige families streden om grondbezit, rechtspraak en bestuur. De opkomst van steenhuizen en borgen veranderde de machtsverhoudingen, totdat de Reductie van Groningen een nieuw tijdperk inluidde.

Het Westerkwartier (814–1594) — Van zandruggen en wierden tot kloosters, kerken en borgen

De geschiedenis van het Westerkwartier werd gevormd door het landschap, de strijd tegen het water en de ontwikkeling van kerkelijke en wereldlijke macht. Vanaf de vroege middeleeuwen ontstonden nederzettingen, kloosters en kerken. Adellijke families bouwden borgen en verwierven invloed op grondbezit, rechtspraak en bestuur, tot de politieke omwentelingen van 1594.

Westerkwartier (814–1594) – Van zandruggen en wierden tot kloosters, kerken en borgen

Van Drents grensland tot Stellingwerf — De strijd om land, water en macht (814–1535)

Vollenhove — Van bisschoppelijke burcht tot strijd om de macht: oorlog, adel, geld

Tussen Utrecht en Münster (925–1165) — Koningen, bisschoppen, graven en de strijd om het land

Noordenveld — Van het eeuwige ijs tot de Merovingische goudschat

Ontdek de oudste geschiedenis van Noordenveld, van de ijstijden en neandertalers tot de eerste boeren, hunebedbouwers en Merovingische bewoners. Archeologische vondsten bij Roden, Norg, Peest, Zeijen en omliggende dorpen onthullen duizenden jaren menselijke geschiedenis. Grafheuvels, vuurstenen werktuigen, oude nederzettingen en bijzondere goudvondsten brengen het verdwenen verleden opnieuw tot leven.

Noordenveld — Van het eeuwige ijs tot de Merovingische goudschat 

Breda tussen liefde en geweld — Leven achter de vestingmuren (1573–1640)

Velsen 28–50 n.Chr. — De strijd om het Oer-IJ en het einde van de Romeinse haven

Na de Friese Opstand van 28 n.Chr. verandert Velsen voorgoed. Romeinse soldaten verdwijnen en keren terug, terwijl de Friezen hun bestaan voortzetten. Opgravingen onthullen menselijke resten, wapens, scheepstouw en verlaten versterkingen. Tussen 28 en 50 n.Chr. wordt het Oer-IJ een strijdtoneel van macht, handel en militaire veranderingen.

Velsen 15–50 n.Chr. — Romeinen, Friezen en strijd aan het Oer-IJ

Graetheideplateau — van jagers tot Merovingers

Honderdduizenden jaren vóór de eerste bewoners vormden Maas, wind en water het Graetheideplateau. Later kwamen jagers, boeren, metaalbewerkers, Romeinen en Merovingers. Hun huizen verdwenen, maar vuursteen, graven, aardewerk, munten, wapens en sieraden bleven achter. Samen vertellen die vondsten hoe mensen hier leefden, werkten, handelden en hun dodenbegroeven..

1566–1648 — Groningen tussen vuur, water en verraad

Geuzenschepen verschijnen op de Eems, legers trekken over dijken en boerenland en rond Groningen verrijzen steeds meer schansen. Van Heiligerlee en het verraad van Rennenberg tot Bourtange en het beleg van 1594: volg tachtig jaar strijd en ontdek hoe oorlog, geloof en water Groningen voorgoed veranderden.

Groningen in de Tachtigjarige Oorlog — tussen vuur, water en verraad, 1566–1648

De Steingroep — Van de eerste sporen in Stein tot huizen, vuursteen, voedsel en een huis voor de doden

Lees hier het verhaal van:

De Bokkenrijders — Misdaad, vervolging en legende in het Maas-Rijnland

Tussen 1730 en 1778 worden in het Maas-Rijnland tientallen mensen vervolgd als Bokkenrijders. Echte overvallen, kerkdiefstallen en geweld vermengen zich met foltering, twijfelachtige bekentenissen en groeiende legenden. Dit verhaal onderzoekt wat werkelijk gebeurde, hoe justitie het netwerk vergrootte en hoe latere schrijvers de Bokkenrijders blijvend vormgaven.

Lees hier het verhaal van:

De Bokkenrijders — Misdaad, foltering en legende in het Maas-Rijnland, 1730–1800

1648

Hoe boeren, schippers en handelaren Alkmaar tot kaasstad maken

Vanaf de middeleeuwen groeit Alkmaar uit tot het middelpunt van een enorme kaaswereld. Boeren maken de kaas, schippers brengen haar naar de stad, kaasdragers wegen de partijen en handelaren sturen ze verder. Regels, pakhuizen, fabrieken, spoorwegen en laboratoria veranderen uiteindelijk zowel de kaas als de stad voorgoed.

Door hard werken bouwen boeren, schippers, poldermakers en kooplieden Alkmaar tot kaasstad — van de 11e tot de 20e eeuw, 1083–1935

De klokbekercultuur in Gelderland — Tussen grafheuvels, oerbossen en verre handelswegen (ca. 2900–1800 v.Chr.)

Graetheideplateau — van jagers tot Merovingers
Landschap, vondsten en contacten duizenden jaren.

Lees hier het verhaal van:

Hoe jagers, boeren, bouwers en handelsnetwerken Noord-Europa veranderden, ca. 10.000–2800 v.Chr.

Zeeland leeft eeuwen van wit goud

Eeuwenlang branden langs de Zeeuwse havens de vuren van zoutketen. Eerst halen arbeiders zout uit verzilt veen, later komt grof zeezout per schip uit Frankrijk en Spanje. Zieders, vrouwen, dragers, schippers en kooplieden maken van zout een industrie die steden verrijkt, arbeid schept en het landschap blijvend verandert.

Lees hier het verhaal van:

Wit goud uit water en veen — Hoe zout Zeeland vormde, 410 v.Chr.–1830

Het Romeinse Maasdal — Van Ambiorix en legioenen tot goudschatten en Franken

Langs de Maas botsten legioenen op lokale gemeenschappen, verrezen bruggen, villa’s en tempels en verdwenen goudschatten in de bodem. Van Ambiorix en Caesar tot Frankische krijgers en laat-Romeinse forten volgt dit verhaal vijf eeuwen strijd, handel, geloof en dagelijks leven in een rivierlandschap dat Rome blijvend vormde en uiteindelijk overleefden

Lees hier het verhaal van:

Het Romeinse Maasdal — Van Caesars bloedbad tot het verdwijnen van Rome

Uit modder, bloed en water groeit Holland

Hoe ontstond Holland uit veen, rivieren en moeras? Tussen 800 en 1300 bouwde één grafelijke familie haar macht op met land, tol, huwelijken en oorlog. Graven vielen, erfgenamen vochten terug en water bepaalde de grenzen. Lees hoe uit modder, bloed, bezit en familie langzaam het machtige Holland aan zee ontstond.

Lees hier het verhaal van:

De geboorte van Holland – Strijd om land, macht en water (800–1300)

Van Lowestoft naar Chatham — de oorlog die Engeland op zijn grondvesten deed schudden

Stap aan boord bij Michiel de Ruyter en volg de Nederlandse vloot van nederlaag en wanhoop naar een ongekende overwinning. Beleef stormen, bloedige zeeslagen, branders, muiterij en de doorbraak naar Chatham. Ontdek hoe de Royal Charles, ooit symbool van Engelse zeemacht, uiteindelijk als oorlogsbuit naar Holland werdgesleept..

Lees hier het verhaal van:

De Ruyter en de tocht naar Chatham — Van de ramp bij Lowestoft tot de vernedering van Engeland, 1665

Naarden tussen oorlog, verwoesting en vestingbouw, 1567–1685

Naarden veranderde tussen 1567 en 1685 ingrijpend. De Opstand bracht in 1572 verwoesting en massaal geweld, waarna stad en vesting werden herbouwd. Tijdens het Rampjaar bezetten Franse troepen Naarden. Na de herovering in 1673 volgden nieuwe bastions, grachten en afzandingen, waardoor ook het omliggende landschap onderdeel werd van de verdediging.

Lees hier het verhaal van:

Naarden — van Opstand tot vestinglandschap, 1567–1685

Toen het werk verdween, trokken de gezinnen verder

Generaties Friese arbeiders leefden van turf, zwaar werk en een onzeker loon. Maar terwijl zij het veen afgroeven, verdween ook hun bestaan. Gezinnen verlieten Friesland en volgden het werk naar Drenthe, Duitsland en uiteindelijk de Limburgse mijnen. Een verhaal over armoede, vrouwenarbeid, kinderhanden, stakingen en mensen die telkens opnieuw moesten beginnen.

Hoe Friese arbeidersgezinnen van Friesland naar Drenthe, Duitsland en de Limburgse mijnen trokken, 1

Tussen leven en dood — bevallen en kraamzorg in Zaandam, 1573–1814

In een houten huis langs de Zaan beginnen de weeën. Water wordt verwarmd, linnen klaargelegd en buurvrouwen toegeroepen. Eeuwenlang rust een bevalling op ervaring, handen en geluk. Van vroedvrouw tot voedster: tussen 1573 en 1814 ligt rond ieder Zaandams kraambed nieuw leven angstwekkend dicht bij de dood.

Lees hier het verhaal van:

Bevallen en kraamzorg in Zaandam door de eeuwen heen, 1573–1814

Achter de poort van het gasthuis

Wie klopte in middeleeuws Groningen aan wanneer ouderdom, ziekte of armoede toesloeg? Achter gasthuispoorten leefden pelgrims, zieken, leprozen, weduwen en ouderen samen. Van katholieke broeders tot oorlog en Reformatie: tussen 1267 en 1594 veranderde hun wereld ingrijpend. Stap binnen en ontdek hoe Groningers eeuwenlang voor kwetsbare stadsgenoten zorgden.

Lees hier het verhaal van:

Achter de poort van het gasthuis — Hoe Groningers zorgden voor armen, zieken, pelgrims en ouderen, 1267–1594

Wie waren de mensen achter Niervaart?

Wie was Jan Bautoen, wat deed Macarius met een priem en waarom stond een grenssteen tientallen jaren later ineens midden in een politiek conflict? Achter het verhaal van Niervaart schuilen mensen, rampen en voorwerpen met ieder een eigen geschiedenis. Van turf en hostie tot zoutkeet, dijkgraaf en Sint-Elisabethsvloed: in deze alfabetische lijst ontdek je de kleine verhalen achter het grote verhaal — en soms juist de details die alles veranderen.

Lees hier het verhaal van:

Niervaart — Het verhaal van turfstekers, schippers, pelgrims en een stad die in het water verdween, ca. 1244–1558

De stad waar kennis begon te reizen

Rond 1300 leren enkele jongens onder de toren van Sint-Lebuïnus hun eerste Latijn. Twee eeuwen later trekken scholieren van ver naar Deventer, rollen boeken van de drukpers en breekt het humanisme door. Daartussen ligt het verhaal van Geert Grote, kopiisten, broederhuizen, arme scholieren, Hegius en de jonge Erasmus.

Lees hier het verhaal van:

Van kapittelschool tot humanisme. Hoe Deventer een centrum van onderwijs en kennis werd, ca. 1300–1500

Waar Haarlem eeuwenlang zijn geloof beleefde

Eeuwenlang bepaalde geloof het ritme van Haarlem. Klokken riepen mensen naar kerken en kloosters, processies trokken door de straten en broederschappen verzorgden altaren, armen en zieken. Reformatie, oorlog en verboden veranderden die wereld ingrijpend. Toch verdween het geloof nooit: achter gesloten deuren, in schuilkerken en later opnieuw openlijk bleef Haarlem geloven

Lees hier het verhaal van:

Geloven in Haarlem — Van kloosterklokken en heiligenverering tot schuilkerken en nieuwe geloofsvrijheid, ca. 1260–1958

Hindeloopen was klein, maar zijn wereld reikte tot Amsterdam, Scandinavië en de Oostzee. Schippers brachten hout, stoffen, porselein en nieuwe ideeën naar huis. Achter de gevels maakten vrouwen, ambachtslieden en schilders daarvan iets eigens. Zo groeide tussen 1650 en 1800 een kleurrijke wooncultuur die nergens anders precies zo ontstond.

Lees hier het verhaal van:

De rijkdom kwam over zee — Hoe de scheepvaart het Hindelooper huis begon te veranderen, ca. 1650–1700

Eeuwen voordat ’s-Gravendeel ontstond, werd het landschap gevormd door rivieren, veen, dijken en menselijk ingrijpen. De Sint-Elisabethsvloed van 1421 brak de oude Groote Waard open en veranderde het gebied ingrijpend. Daarna wonnen boeren, heren, bestuurders en arbeiders stap voor stap nieuw land terug, tot in 1593 Nieuw-Bonaventura ontstond.

Lees hier het verhaal van:

Van Groote Waard tot ’s-Gravendeel — Het landschap en de Sint-Elisabethsvloed

Op deze pagina ontdekt u de geschiedenis van Zaandam van waterdorp tot internationaal centrum van scheepsbouw, handel en industrie. Het verhaal volgt de ontwikkeling van de Zaan, de dam, sluizen, werven, houtzaagmolens, pakhuizen en woonhuizen. U leest hoe kooplieden, schippers, molenaars, ambachtslieden, vrouwen en gezinnen leefden en werkten..

Lees hier het verhaal van:

Van meesterhand tot scheepsbouwschool — hoe scheepsbouwkennis Zaandam bereikte, ca. 400–1814

Erasmus 

Erasmus werd niet alleen gevormd door boeken. Rond hem stonden ouders, leraren, priesters, vrienden, drukkers, geleerden, bisschoppen en beschermers. Van Gouda en Deventer tot Parijs, Engeland, Venetië en Bazel kruisten hun levens het zijne. Samen laten zij zien hoe een Goudse schooljongen uitgroeide tot een Europese humanist.

Lees hier het verhaal van:

Waar zijn verhaal begon — Erasmus en het Nederlandse humanisme, ca. 1470–1493

Van huisgetouw tot fabriekspoort — Leiden verandert met zijn textiel

Eeuwenlang bepaalde textiel het ritme van Leiden. Wol ging van spinner naar wever, voller, verver en droogscheerder. Daarna kwamen buitenlandse concurrentie, stoommachines en grote fabrieken. Arbeiders verlieten hun huisgetouwen, vrouwen en kinderen werkten tussen machines en stakingen braken uit. Tot 1940 bleef Leiden zoeken naar een toekomst voor zijn textiel.

Lees hier het verhaal van:

Van Engelse wol tot Leidse fabriek — zes eeuwen textiel, arbeid en handel in Leiden

 De Haarlemse Schonenvaarders

Eeuwenlang droegen Haarlemse mannen de naam Schonenvaarders. Wat begon met schepen, haring en handel op verre markten veranderde langzaam in een broederschap van kooplieden, bestuurders, kunstenaars en admiraals. Hun gildeboeken bewaren veel meer dan namen en bedragen: ze vertellen over oorlog, geloof, maaltijden, schulden, begrafenissen, knechten en eeuwen dagelijks leven in Haarlem.

Lees hier het verhaal van:

Van Haarlem naar de haringmarkten van Schonen — De Schonenvaarders, van zeehandel tot herenverenigin

Ferdinand Jacob Domela Nieuwenhuis 

In 1834 betreedt Ferdinand Jacob Domela Nieuwenhuis de Lutherse kansel van Monnickendam. Twaalf jaar later wordt zijn zoon Ferdinand geboren. Die zoon wordt predikant, socialist, Kamerlid en anarchist. Tussen beide levens verandert Nederland ingrijpend. Kerken, kranten, arbeiders, stakingen en kiesrecht vertellen samen het verhaal van een samenleving die voorgoed verandert

Lees hier het verhaal van:

Van kansel tot arbeidersstrijd — Vader en zoon Domela Nieuwenhuis tussen Monnickendam en Amsterdam